TÜRKİYE MADEN POTANSİYELİ DEĞERLENDİRMELERİ
HAKKİNDA GÖRÜŞLER
Yusuf Ziya ÖZKAN / MTA Genel Müdürlüğü

Giriş:

Bir ülkede hangi maden kaynaklarının varlığınınbilindiği, bunların nitelik ve niceliği ile henüzkeşfedilmemiş kaynaklara ilişkin beklentiler ya da kısacabir ülkenin maden potansiyeli hakkında değerlendirmeler,uzun vadeli kalkınma stratejileri ve özel olarak madencilikstratejileri açısından önemlidir. O bakımdan madenpotansiyeline ilişkin değerlendirmeler, önemleriyle bağdaşırbir sorumluluk anlayışıyla yapılmalı ve özlerindetaşıdıkları eksiklik ve yanlışlıklar gözardı edilmeden ihtiyatlakullanılmalıdır.Ancak ülkemizde bu konuda gerekli titizliğin gösterildiğinipek söyleyemeyiz. Jeoloji ve maden mühendislerinden,gazeteci ve tüccarlara kadar çeşitli kesimlerdeninsanlar, Türkiye maden potansiyeli hakkında oldukçadeğişik, hatta çelişik değerlendirmeler yapmaktadır.Bunlardan kimine göre Türkiye, maden açısından fakir;kimine göre zengin bir ülkedir. Zengin olduğumuzkanısında olanlardan bazıları daha da ileriye giderek"Türkiye maden kaynaklarının yerinde değerinin 1-2 trilyondolar mertebesinde olduğunu, sadece bir madenzenginliğimizin ekonomimize kazandırılması halindeTürkiye'nin iç ve dış borçlarını kolaylıkla ödeyebileceğini"öne sürmektedirler.Değerlendirmelerin bu kadar değişik olması, genelliklebunların dayandırıldığı verilerdeki farklılıklar yanı sıra,çoğunlukla öznel veya açıkça ifade edilmemiş ölçütleregöre değerlendirme yapılmış olmasından kaynaklanmaktadır.Başka bir anlatımla değerlendirmelerin rezervleregöre mi yapıldığı, bilinen kaynaklar ve/veya keşfedilebilir(henüz keşfedilmemiş) kaynakların değerlendirmede gözönüne alınıp alınmadığı, neye zengin, neye fakir denildiğiçoğu kere açık değildir.O bakımdan değerlendirmelerin geçerliliğinde, verileringüvenirliği kadar nesnel bir değerlendirme ölçütününkullanılması da önem taşımaktadır.

Kaynak Yeterliliğine Göre Değerlendirme

Aşağıda kaynak yeterliliği ve dünya sıralamasmdakiyerimize göre yapılan değerlendirmeler kısaca gözdengeçirilmektedir.Kaynak yeterliliği ölçüt alındığında, sahip olduğumaden kaynakları ihtiyacını karşılamaya yeterli ya daonu aşan bir ülke, ilgilenilen maden kaynakları açısındanyeterli ya da zengin, aksi durumda fakir kabuledilebilir. Anlaşılabileceği gibi böyle bir değerlendirmede,kaynak potansiyeli tek başına önemlideğildir. Önemli olan kaynak-ihtiyaç ilişkisidir.Kaynak yeterliliği açısından Türkiye maden potansiyelideğerlendirildiğinde, endüstriyel hammaddelerbaşta olmak üzere çoğu maden açısından ülkemizinkendine yeterli kaynaklara sahip olduğu görülmektedir.İhtiyacımızı tümüyle yurt içi kaynaklardan temin edebildiğimizve hatta bir kısmını ihraç ettiğimiz bumadenler başlıca şunlardır: Mermer, bor, krom, linyit,feldspat, perlit, pomza, sodyum sülfat, stronsiyum,kaya tuzu, barit, manyezit, lületaşı, dolomit, alçıtaşı,kuvarsit, silis kumları, pirofillit.Petrol, doğal gaz, taş kömürü, altın, demir, manganez,bakır, molibden, fosfat, kükürt, refrakter boksit,grafit, talk gibi madenlerin ise, ülkemizde kaynaklarıyetersizdir.Yeri gelmişken burada belirtilmelidir ki, ihtiyacımızıtümüyle ya da kısmen ithalat yoluylakarşıladığımız alüminyum, antimuan, civa, volfram,kurşun, çinko, kadmiyum, asbest, diyatomit, olivin,kaolen, nadir toprak metalleri gibi birçok madeni, kaynaklarıyetersiz olduğu için değil, yurt içi üretim yapılmayışı,yerli kaynakların kalitesinin uygun olmayışıgibi başka nedenlerden dolayı dışardan temin etmekteyiz.Yurt içinde kaynakları olduğu halde üretim yapılmayışınınçeşitli nedenleri arasında, asgari ekonomikkapasitede bir işletme yatırımına yeterli bir mahallitalep olmayışı, teknoloji ve sermaye bulunamaması,uluslararası üreticilerle rekabet edilememesi öndegelmektedir.

Makalenin devamı için aşağıdaki linke tıklayın

TÜRKİYE MADEN POTANSİYELİ DEĞERLENDİRMELERİ