Tinkalden Borik Asit Üretimi
A. Mergen, H. Demirhan, M. Bilen, H. Cebi & M, Gündüz
Eti Holding A.Ş., Ar-Ge Dairesi Başkanlığı, İstanbul Yolu Üzeri 9. kın Güvercinlik, Ankara, TÜRKİYE.

ÖZET:Bu çalışmada. Eti Bor A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne bağlı Kırka Boraks İşletmesi ürünü tüvenan tinkal ve
Eti Bor A.Ş. Bandırma Bor ve Asit Fabrikalarında üretilen boraks dekahidrat kullanılmak suretiyle borik asit
üretimi laboratuvar ölçekte yapılmıştır.

Ayrıca, endüstriyel uygulamalardaki çözelti yoğunlukları da dikkate
alınarak 1240 g/l yoğunluğa sahip derişik ve 1180 g/l yoğunluğa sahip zayıf çözelti kullanılmak suretiyle
borik asit üretim çalışmaları da gerçekleştirilmiştir. Yapılan laboratuvar çalışmasında elde edilen borik asit
verim değerleri oldukça yüksektir. Üretilen borik asit rafınasyon işlemine tabi tutularak sülfat ve sodyumca
düşük, yüksek saflıkta borik asit üretimi gerçekleştirilmiştir.
ABSTRACT: In this study, boric acid was produced by using run of mine tincal, produced by Kırka Boron
Works which is a subsidiary of Eti Bor A.Ş,, and from boraks decahydrate, a product of Bandırma Boron and Acid Factories of Eti Bor A.Ş. In addition, by taking the solution densities used in the industrial applications into consideration, saturated borax solution with a density of 1240 g/1 and a weak borax solution with a density of 1180 g/1 were used for boric acid fabrication. Boric acid production yield is high. A high purity boric acid with low sulphate and sodium was produced after refining.

1 GİRİŞ

Türkiye'de borik asit üretimi Eti Holding A.Ş,bünyesindeki Eti Bor A.Ş. Genel Müdürlüğü'nebağlı Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletmeMüdürlüğü'nde kolemanit konsantresi kullanılarakyapılmaktadır. Ancak, ülkemizin rezerv açısındanzengin olan diğer bor bileşiği tinkal konsantresininkullanılması durumunda, borik asit üretimi içinkullanılan sülfürik asit tüketiminin %33 oranındaazalacağı ve kolemanit kullanımı sırasında yanürün olarak elde edilen jipsin oluşturduğu süzmeproblemi ve atık problemlerinin ortadan kalkacağıdüşünülmektedir. Ayrıca tinkalden, sülfürik asitkulanılarak borik asit üretimi sırasında yan ürünolarak elde edilen sodyum sülfatın kağıt vedeterjan sanayinde kullanımı mümkündür.Kolemanitten borik asit üretiminin getirdiği bazıproblemler dikkate alınarak, tinkalden borik asitüretimi prosesinin uygulanabilirliliğine yöneliklaboratuvar çalışmaları yapılmıştır.Tinkal cevheri (Na2B4O7.10H2O) Eskişehir İlinebağlı Kırka ilçesindeki sahalarda üretilmektedir.Ocaktan çıkarıldığında ortalama %20-29 B2O3içeren cevherin, konsantratör tesisindezenginleştirilmesi ile %32 BıO.-s içerikli konsantreüretilmektedir. Zenginleştirme; kırma, mekanikdağıtma ve boyuta göre sınıflandırma ile tinkalcevheri içinde bulunan gang minerallerinin ayrılmasıve uzaklaştırılması esasına dayanır. Üretilen tinkalkonsantresinin bir kısmı boraks pentahidrat(Na2İS407.5H20) ve boraks dekahidrat(Na2B407.1OH2O) üretimlerinde kullanılmakta vekalan kısmı ise yurt dışına satılmaktadır.Tinkal cevherindeki suda çözünmeyen maddeler,dolomit, kil ve genellikle üleksit halindeki bortuzundan ibarettir. Cevher yatağının büyük birkısmını oluşturan bileşik cevherin içerdiği sudaçözünmeyen maddelerin % 50-60'nın montmorillonitve dolomitten oluştuğu, tabakalı cevherde ise buoranın dolomit lehine değiştiği ve dolomit yanındakalsitinde bulunabildiği belirtilmektedir.Literatürde tinkal konsantresinden başlayarakborik asit eldesinde farklı bir çok yöntemuygulanmaktadır. Uygulanan bir yöntem tinkalkonsantresinin nitrik asil veya klorik asit ileçözülerek borik asit elde edilmesidir (Balkan vd.1979). Ancak kuvvetli asidik ortamdan dolayıkullanılan ekipmanların ömrü kısa olmakta, borik asitmaliyeti artmaktadır.

Makalenin devamı için aşağıdaki linke tıklayın

Tinkalden Borik Asit Üretimi