MADENLER VE MİLYAR DOLARLAR!
Asım Kutluata / Maden Mühendisi

Ülkenin "Kurtuluşu" için birçok kuruluş ve kişiningündeme getirdiği, jeolojik rezerv olarak varlığı saptananbazı madenlerin, günümüzdeki piyasa fiyatlarıile çarpılarak bulunan ve milyar dolarlarla ifadeedilen değerlerinin, mühendislik hesapları, ekonomikkriterler ve arz-talep gibi kavramların göz ardı edilerekhesaplanması sonucu, kamuoyunda gerçeği yansıtmayankanaatler oluşmuştur. Madenlerden maksimum faydanın sağlanmasınınyolu, hammaddeyi nihai ürüne dönüştürmek ilemümkündür.

Aksi takdirde madenler; hammaddeolarak gelişmiş ülkelerin sanayilerine girdi sağlamaküzere ihraç edileceğinden, üretim planlaması ve fiyatpolitikaları alıcıların istekleri doğrultusunda oluşacakve katma değer de en az düzeyde kalacaktır.Değişik zamanlarda, yeraltı kaynaklarının üretimineyönelik; şişirilmiş, gerçekleri çok fazla yansıtmayanbeyan ve görüşler gündeme gelmektedir.Örneğin: Ülkeyi kurtaracak petrol yatakları bulundu!.Ya da "milyar dolarlarla" ifade edilen madenlerin kısasürede üretilerek elde edilecek kaynakla iç ve dışborçlarımız ödeneceği gibi geriye yatırım yapabileceğimiz,önemli boyutta kaynağın da kalacağı dilegetirilmektedir. Bu değerlendirmenin temelinde yatananlayış, geri kalmışlıktan bir an önce kurtulabilmeisteğinin sonucudur.Bor madeni değişik zamanlarda yazılı ve görselbasının gündemini işgal etmekte, milyarlarca dolarlaifade edilen yeraltı potansiyelinin neden üretilerekinsanımızın refahı için kullanılmadığı kamuoyutarafından sorgulanmakta ve cevabı beklenmektedir.Yılda 10, 20, 40, 50 milyar dolar elde edebileceğimizdile getirilmekte ve bu rakamların hangi kriterleregöre belirlendiği hususunda net açıklamalara rastlanmamaktadır.Elde edilecek milyar dolarlar; üretilecekham bor ya da konsantre olarak ihraç edilecek miktarlardangelecek döviz girdisi mi?. Veya bor ürünlerininÜlke sanayiinde tüketilmesi sonucu, elde edilecekürünlerin, ihracat geliri mi?. Ya da ihracat gelirleri vebor ürünlerinin Ülke sanayiinde tüketilmesi sonucuoluşacak katma değerlerin toplamı mı? olduğu netolarak anlaşılamamaktadır. Bu değerleri gündemegetiren uzmanlar hangi kriterleri kabul ettiklerini deaçıklarlarsa, konu ile ilgilenenler ve kamuoyu doğrubilgilere kavuşmuş olacaktır.Bor madenleri ve türevleri ağırlıklı olarak, cam,deterjan ve seramik gibi sektörlerde tüketilmekte olupaynı zamanda da sanayinin tuzudur. Bor tuzlan,(değişik alanlarda az miktarda tüketilmekte) bir çokürünün üretiminde belli oranlarda kullanıldığında,ürün kalitesi yönünden olumlu sonuçlar elde edilmesinekatkı koyan bir madendir. Borun ve bor ürünlerinintüketimi, teknolojik gelişme ve sanayileşmeyebağlıdır. Ağırlıklı olarak gelişmiş sanayii ülkeleritarafından tüketilmektedir. Cam, deterjan, kimya,savaş sanayileri yeterli düzeyde gelişmemiş birülkede bor madeninin ve türevlerinin katma değeryaratma özelliğinden fazlaca bahsedilemez.Ülkemizde bilinen madenlerin jeolojik rezervlerininbugünkü piyasa satış rakamları ile çarpılmasısonucu ortaya çıkan "milyarlarca dolar" değerler,madenlerin aranması, üretilmesi ve pazarlanması ileilgili gerçekleri yansıtmamaktadır. "Jeolojik rezerv"varlığı tespit edilen fakat bugün için üretilmesiekonomik olmayan kaynaklardır. "Ekonomik rezerv"ise günün koşullarına göre arz-talep dengesi gözetilerek,işletilmesi fizibil olan kaynaktır. Bir madeninüretilmesi için kullanıcılar tarafından talep edilmesigerekir. Örneğin; Dünyada, yılda 3 milyon ton hambor cevheri tüketilirken 10 milyon ton bor üretmenizbir anlam taşımaz. Türkiye'de bulunan 2 milyar tonrezervin tümü çok kısa sürede üretilerek dolaradönüştürülmesi mümkün olmayacağından, tonu 150-200 dolar ile çarpılarak bulunan "milyar dolarda"fazla bir anlam ifade etmeyecektir. Ülkemizde bor vediğer bazı değerli cevherlerle ilgili belirlenen, milyardolarla ifade edilen rakamlar bu varsayımlardan kaynaklanmaktave yanlış sonuçların ortaya çıkmasınaneden olmaktadır.

Makalenin devamı için aşağıdaki linke tıklayın

MADENLER VE MİLYAR DOLARLAR! Asım Kutluata / Maden Mühendisi